Tiele-Leerstoelendag 2016

De boekenliefhebbers die op vrijdag 2 december de aula van de Koninklijke Bibliotheek in liepen, keken duidelijk uit naar het rijk gevarieerde programma van de Tiele-Leerstoelendag. De afgelopen jaren is deze gelegenheid uitgegroeid tot een goedbezocht en gezellig evenement, waar naast de hoogleraren de afgelopen jaren ook hun (oud-)studenten en promovendi de mooiste staaltjes onderzoek naar tekstuele media laten zien en waar na afloop tijdens de borrel de gesprekken nog lang doorgaan.

Na een inleiding door Tiele- en dagvoorzitter Hanca Leppink presenteerde Marieke van Delft trots het nieuwste deel in de reeks Bijdragen tot de Geschiedenis van de Nederlandse Boekhandel (BGNB). In deze prachtige halflinnen uitgave vol fullcolour beeldmateriaal onder redactie van Jan Bedaux en Ad Leerintveld staan bijdragen over een groot aantal stadsbibliotheken uit de Nederlanden tussen ca. 1560 en 1800, geschreven door gerenommeerde historici.

Heide Warncke, curator van de Portugees-Joodse bibliotheek Ets Haim in Amsterdam, gaf vervolgens een interessante inkijk in de ontstaansgeschiedenis van de collectie van dit instituut. De bibliotheek is zowel een spiegel van de gemeenschap waaruit hij is ontstaan, als een bron van informatie over de Joodse boekproductie in Amsterdam sinds de vroege zeventiende eeuw. Met behulp van vele voorbeelden toonde Warncke de diversiteit van de collectie, het vakmanschap op drukwerkgebied van Menasseh ben Israel en verschillende bijzondere handschriften.

Over een heel andere collectie, namelijk de oude Elsevier-edities in bezit van de moderne naamgenoot van deze drukkerij en het huidige archief, wist Sjors de Heuvel vervolgens smakelijk te vertellen. Als medewerker van Elsevier kreeg hij de opdracht om de geschiedenis van het in 1880 opgerichte bedrijf te schrijven. Dat dit niet meevalt, bleek onder andere wel uit een aantal gestrande eerdere pogingen door diverse auteurs. Naast deze geschiedschrijfopdracht beheert De Heuvel de collectie oude edities, waarvan de gegevens enige tijd geleden zijn toegevoegd aan de STCN.

Daphne Wouts, werkzaam bij de Universiteitsbibliotheek van Leiden, deed haar afstudeeronderzoek naar een verzameling op wat kleiner formaat: een plakboek uit de collectie van de Bibliotheca Thysiana. Het verder onopvallende bandje bevat een groot aantal uitgesneden en opgeplakte houtsneden, waarvan Wouts de herkomst heeft onderzocht. Hoewel het onwaarschijnlijk is dat Thysius het zelf samenstelde, en de werkelijke samensteller vooralsnog niet is geïdentificeerd, is het plakboek in ieder geval méér dan ‘huisvlijt’; vermoedelijk was het de maker echt te doen om het samenstellen van een encyclopedie-achtig verzamelwerk, een reflectie op en verwondering over de wereld.

Waar ook meer over nagedacht moet worden, is de al dan niet democratiserende kracht van het World Wide Web. Floortje van Gameren belichtte in haar presentatie in het kort een paar punten uit haar afstudeeronderzoek, waarin zij een aantal algemene assumpties over de kracht van het Web kritisch onder de loep nam, bijvoorbeeld de (on)mogelijkheid voor burgers om rechtstreeks met politici in discussie te gaan, of de transparantie van sociale media. Duidelijk bleek dat we bij het overzien van de mogelijkheden die het Web biedt vandaag de dag verder moeten kijken dan we nu meestal doen. 

Meer foto's van de middag zijn te bekijken op de Facebook-pagina van de Tiele-Stichting.