Tiele-dag

Een dag vol bijzondere boeken

Dat een samenwerking tussen de Tiele-Stichting, de Nederlandse Boekhistorische Vereniging en de Stichting Geschiedenis Kinder- en Jeugdliteratuur tot een zeer goed bezocht en inspirerend evenement leidt, bleek duidelijk tijdens het symposium ‘Bijzondere Boekvormen’ op 15 april. De aula en foyer van de Koninklijke Bibliotheek vormden op deze dag een ontmoetingsplaats voor iedereen met interesse in boeken die er net even anders uitzien. De gelijknamige tentoonstelling in de hal werd eveneens druk bezocht.

Het ochtendprogramma werd geopend door SGKJ-voorzitter Jant van der Weg, waarna Nelleke Moser de aanwezigen een blik gaf in een bijzonder ABC-boekje, waarin Cryn van Zuyderhoudt zijn eigen werk met penseel over de pagina's heen had toegevoegd. Kees Moerbeek belichtte vervolgens het nog altijd bijzonder populaire fenomeen pop-up boek, waarvan hij er in 30 jaar al meer dan 100 maakte.

Na de lunchpauze begon het middagprogramma na een welkomstwoord door Els van Eijck van Heslinga, waarna Paul van Capelleveen een aantal paradigmawisselingen tussen ‘bijzondere’ en ‘normale’ boeken opzocht in zijn rijk geïllustreerde verhaal.

Ook Karin Vingerhoets, collectiespecialist Kinderboeken bij de KB, had een prachtig geïllustreerde presentatie vol voorbeelden van bijzondere kinderboeken uit de KB. Voor Imke Neels, boekrestaurator bij de KB, betekenen bijzondere boekvormen vooral veel creatieve en bijzondere uitdagingen bij bewaren van de boeken en het samenstellen van de tentoonstelling, omdat de pasklare restauratie-oplossingen vaak niet toereikend zijn.

Dat zal vast ook gelden voor het prachtige afstudeerproject van Moon Brouwer, een zeer gedetailleerd pop-up boek over het menselijk brein, waarvan de KB twee exemplaren in bezit heeft. Speciaal voor de KB en de laatste tien exemplaren van de eenmalige oplage ontwikkelde Benjamin Elbel een unieke boekband die de kwetsbare pop-ups beschermen en optimaal tot hun recht laten komen. Samen lieten zij zien hoe dit werk tot stand kwam.

Na alle mooie beelden was het vervolgens tijd voor de uitreiking van de Tiele-Scriptieprijs 2015, gesponsord door de Nederlandse Taalunie. Uit de 17 ingezonden scripties koos de jury, bestaande uit Erik Geleijns, Sandra van Voorst en Boudien de Vries, dit jaar voor een sterk staaltje archiefwerk van Monique Peters, die haar werk tijdens deze middag nader toelichtte tijdens een korte presentatie. Met haar scriptie De onmogelijke carrière van de Amsterdamse kunst- en kaartverkoper Pieter Persoy (1668-1714) studeerde zij cum laude af. De jury omschreef het werk als een mijlpaal en roemde de goed geïntegreerde details en zorgvuldige werkwijze.

Na deze feestelijke afsluiting werden de activiteiten verplaatst naar de foyer, waar tijdens de borrel een kijkje kon worden genomen bij de tentoonstelling Bijzondere Boekvormen en de informatietafels van de organisatoren.

Wilt u meer foto's zien? Kijk dan op onze Facebookpagina.

Tiele-dag 2015

Op vrijdag 24 april 2015 hield de Tiele-Stichting haar jaarlijkse vergaderingen van Aangeslotenen, de Wetenschappelijke Adviesraad en het Frederik Mullerfonds. Aansluitend werd een middagbijeenkomst georganiseerd, waarvoor we waren uitgenodigd op een perfecte locatie: het Grafisch Werkcentrum Amsterdam. Met dank aan het GWA en Stichting Drukwerk in de Marge werd het een prachtige middag.

Na een welkomstwoord door middagvoorzitter Roosje Keijser reikte juryvoorzitter Erik Geleijns de Tiele-Scriptieprijs 2014 uit. De jury had dit jaar veel te lezen: er werden maar liefst 21 scripties ingestuurd. De winnende inzending, getiteld Mrs. Humphry Ward is sedert jaren geen onbekende. The translation and publication of Mary Augusta Ward’s novels in the Netherlands, 1888-1924, werd door de jury omschreven als een ‘omvangrijk, origineel onderzoek waarbij een paar leden van een nog niet vaak belichte groep in de boekgeschiedenis, namelijk de vertalers en vertaalsters, centraal staan,’ en daarmee is het ‘een waardevolle stepping stone in de ontwikkelingen in de boekwetenschap.’ Voordat de prijs officieel werd uitgereikt, gaf winnares Marit Scholten nadere toelichting bij haar onderzoek, met behulp van een prachtig vormgegeven presentatie. De scriptieprijs wordt mogelijk gemaakt door de Nederlandse Taalunie.

Na de prijsuitreiking lichtte ook Colette Pelt, die voor haar scriptie Een brug tussen tactiele boeken en geïllustreerde jeugdliteratuur een eervolle vermelding kreeg, haar werk toe. Tijdens haar masteronderzoek ontwikkelde ze een methode om bestaande prentenboeken toegankelijk te maken voor kinderen met een visuele handicap. Als voorbeeld van de werking hiervan gebruikte ze het boek Gruwelijke gorilla van Tony Ross en Jeanne Willis. Na afloop van de bijeenkomst konden de aanwezigen beide varianten van het boek bekijken.

De rest van de middag stond in het teken van het 40-jarig bestaan van Stichting Drukwerk in de Marge. Roosje Keijser belichtte de geschiedenis van deze stichting, waarbij duidelijk werd hoe veel er sinds de oprichting ervan bereikt is. Grappig genoeg is de belangstelling voor kleinschalig drukken in dit digitale tijdperk juist enorm toegenomen, waardoor de stichting populairder is dan ooit.

Kees Thomassen van Drukkerij de Uitvreter had ter voorbereiding van zijn presentatie de prachtigste projecten die in 40 jaar door Drukwerk in de Marge zijn uitgevoerd tevoorschijn gehaald. Zijn boeiende verhaal vol anekdotes werd geïllustreerd door een prachtige fotopresentatie en maakte dat bij menig toehoorder de handen jeukten om ook eens zo’n mooi project te beginnen.

Ze moesten echter nog even wachten, want er viel nog meer te leren. Martin Veltman en Corine Elemans vertelden over de ontstaansgeschiedenis van het Grafisch Werkcentrum, en over de vele creatieve projecten die er op dit moment worden uitgevoerd. Hun verhaal werd afgesloten met een promotiefilmpje

Vervolgens was het presentatiegedeelte van de middag voorbij en konden de aanwezigen onder het genot van een geheel verzorgde borrel hun mouwen opstropen om zelf achter de drukpers te kruipen: speciaal voor deze middag waren twee persen voorzien van een prachtig gezette herinneringsposter die in twee kleuren werd afgedrukt.  


Verslag Tiele-dag 2014

Op vrijdag 11 april 2014 hield de Tiele-Stichting haar jaarlijkse vergaderingen van Aangeslotenen, de Wetenschappelijke Adviesraad en het Frederik Mullerfonds. Aansluitend vond er een interessant middagprogramma plaats in de Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, waar op dat moment een tentoonstelling met het persoonlijke archief van Ramses Shaffy te zien was.


Aan het begin van de middag reikte juryvoorzitter Sandra van Voorst de Tiele-Scriptieprijs 2013 uit. De winnende inzending, getiteld Lezen ‘tot salicheit der sielen’ De betekenis en invloed van de nalatenschap van Elisabeth De Grutere († 03-08-1500) van zeventig religieuze volkstalige boeken aan het begijnhof Onze Lieve Vrouwe Ter Hooie te Ghent werd door de jury omschreven als ‘een prachtige scriptie die ons vertrouwen geeft in de toekomst van de multidisciplinaire boekwetenschap.’ Het was dan ook een goede zaak dat winnares Cora Zwart bereid was gevonden om tijdens deze middag haar werk en de totstandkoming ervan nader toe te lichten door middel van een korte en mooi vormgegeven presentatie.


Na de prijsuitreiking liet drs. Martine de Bruin, onderzoeker aan het Meertens Instituut, de aanwezigen kennismaken met de geavanceerde zoekmogelijkheden die de Nederlandse Liederenbank op dit moment biedt, waarbij ze ook alvast een tipje van de sluier oplichtte over een aantal nieuwe ontwikkelingen, zoals het zoeken en interpreteren van liederen op rijmschema, die binnenkort op de website zullen verschijnen.

Voortbouwend op deze muzikale voorbereiding ging prof. dr. Louis Grijp nog wat verder op de materie in door te vertellen over het ontstaan en de verspreiding van lokale liedboeken, waarbij hij de nadruk legt op Maassluis, waar naar verhouding in de late zeventiende eeuw een groot aantal van deze boekjes verscheen. Ook wordt geprobeerd de uitvoering van de liederen uit deze boekjes te reconstrueren; de aanwezige kregen hiervan een proeve te horen in de vorm van een geluidsopname van één van de liederen in een uitvoering door het Utrechtse muziekensemble Camerata Trajectina.


Aangezien de tentoonstellingsruimte van de Bijzondere Collecties onvoldoende ruimte bood om het grote aantal aanwezigen in één keer rond te leiden, gaf mr. Hans van Keulen vervolgens zijn inleiding op de tentoonstelling over Ramses Shaffy ook in het museumcafé. Met op de achtergrond een mooie presentatie over de hoogtepunten van de collectie, voorzag hij de toehoorders van extra informatie en achtergronden bij de tentoonstelling. Hierna was er dan eindelijk de mogelijkheid om deze te bezoeken, waarna nog kon worden nagepraat onder het genot van een high tea.