De Tiele-Stichting kent in 2026 drie fellowships toe aan Nadjezda Verboom (Universiteit van Amsterdam), Julia Neugarten (Radboud Universiteit) en Patricia Stoop (Universiteit Antwerpen). Hun boekwetenschappelijke onderzoek wordt in 2026 gedurende een à twee maanden financieel en wetenschappelijk ondersteund door de Stichting. De selectiecommissie bestond dit jaar uit dr. Steven Claeyssens (bestuurslid Tiele-Stichting), prof. dr. Irene van Renswoude (Universiteit van Amsterdam), Eline Kortekaas (Universiteit van Amsterdam) en dr. Jeroen Salman (bestuurslid Tiele-Stichting).

Nadjezda Verboom
Nadjezda Verboom rondde in 2025 haar master Boekwetenschap aan de Universiteit van Amsterdam af. Voor haar masterscriptie onderzocht zij Middelnederlandse manuscripten uit Nederlandse collecties die zijn gebonden in flexibele banden. Tijdens dit onderzoek bleek dat meer dan de helft van de manuscripten afkomstig was uit vrouwenkloosters die verbonden waren aan de Moderne Devotie. Nadjezda wil de Tiele-fellowship gebruiken om het onderzoek naar een van deze vrouwenkloosters uit te breiden.

De boeken van het Sint-Agnesklooster Maaseik
Het Sint-Agnesklooster werd in 1429 gesticht uit onvrede met het bestaande begijnhof. Het vrouwenklooster nam de regel van Sint Augustinus aan en werd in 1455 onderdeel van het kapittel van Venlo en daarbij ook de Moderne Devotie. Binnen het klooster werden vele boeken voor eigen bibliotheek gekopieerd en gebonden, waarvan er nog 77 zijn bewaard gebleven. Uit eerder onderzoek bleek dat een groot deel van de manuscripten uit het Maaseikse klooster is gebonden in flexibele perkamenten banden. Op basis van de bindingen alleen kon geen eenduidige verklaring worden gevonden voor de keuze tussen een flexibele of verstevigde band. Dankzij het Tiele-fellowship kan Nadjezda vervolgonderzoek doen naar het gebruik van de manuscripten in het Sint-Agnesklooster Maaseik. Door gebruikssporen, zoals vervuiling in de marges, te analyseren en deze te relateren aan de teksten en de boekbanden, streeft zij de samenhang tussen gebruik en binding te reconstrueren. 

Julia Neugarten
Julia Neugarten is momenteel haar promotieonderzoek aan het afronden aan de afdeling Algemene Cultuurwetenschap van de Radboud Universiteit. In haar proefschrift onderzoekt ze hoe hedendaagse online fanfictie verhaalelementen van de Griekse mythologie transformeert en hervertelt. Ze richt zich daarbij vooral op de verbeelding van machtsverhoudingen, emoties, en de natuur in die verhalen. In haar onderzoek gebruikt Julia een combinatie van traditioneel geesteswetenschappelijke benaderingen en computationele methoden. Julia is onderdeel van de Faces of Science, de jongste cohort van de Koninklijke Nederlandse Academie van Wetenschappen. Haar onderzoek is onder andere gepubliceerd in het Journal of Fandom Studies, het Digital Humanities Benelux Journal en het Journal of Computational Literary Studies. Haar onderzoeksinteresse gaat uit naar computationele literatuurwetenschap, fancultuur en lezersreceptie. In haar vrije tijd schrijft Julia creatieve non-fictie. Haar essays zijn onder andere gepubliceerd op de website Popmatters en in de bundel Good Eats bij New York University Press.

Gandalf Verslaat Grunberg: Waarom Jongeren Liever Fanfictie Lezen
In dit onderzoeksproject ga ik een kleine groep middelbare scholieren (7-8 personen in de leeftijd 16-18 jaar) die zichzelf omschrijven als enthousiaste fanfictie-lezers ondervragen over hun leesgedrag in een semigestructureerde focusgroep. De leidende onderzoeksvraag is: Welke factoren – bijvoorbeeld tekstueel, sociaal of praktisch – beïnvloeden voor deze lezers de keuze voor fanfictie versus via uitgeverijen verschenen fictie? Overwegingen rondom leeservaring, taal, medium, en sociale interactie komen aan bod. In eerdere gesprekken met fanfictie-lezers heb ik de hypothese ontwikkeld dat fanfictie vaak een andere plaats heeft in het lees-dieet van fans dan fictie uit de mainstream, omdat het voorziet in andere emotionele, sociale, en cognitieve behoeften. Deze hypothese zal ik in dit project verder onderzoeken: hangt de rol van fanfictie in het leesdieet bijvoorbeeld samen met de taal (veelal Engels) het medium (veelal online) met het gebrek aan marktwerking in fanfictie-productie of met de sociale inbedding van fanfictie in hechte online gemeenschappen? Met dit onderzoek hoop ik tot inzichten te komen die kunnen helpen in de strijd tegen ontlezing en bijdragen aan fanfictie-studies en de studie van hedendaagse online leescultuur.

Patricia Stoop
Patricia Stoop is als postdoctoraal onderzoeker verbonden aan het Ruusbroecgenootschap en doceert historische Nederlandse letterkunde binnen het Departement Letterkunde van de Universiteit Antwerpen. In haar onderzoek heeft ze speciale aandacht voor het aandeel van vrouwen in de intellectuele, religieuze en literaire cultuur van de middeleeuwen en de vroegmoderne tijd. Haar werk richt zich op thema’s als (collectief) auteurschap, geletterdheid, autoriteit en autonomie van vrouwen. Daarnaast bestudeert ze onderwerpen als collectie- en netwerkvorming, memoria (in de betekenis van geheugentechniek en ter nagedachtenis van personen), en commerciële handschriftproductie.​​​ Momenteel onderzoekt ze aan de hand van prekenverzamelingen en bibliotheekcollecties de reikwijdte van de kennis van vrouwen en de literaire middelen die zij gebruikten om deze uit te drukken. Daarnaast ontwikkelt ze een digitale databank die volkstalige en Latijnse handschriften en drukken uit de Nederlanden samenbrengt die de betrokkenheid van (religieuze en wereldlijke) vrouwen laten zien in de periode tussen ca. 1250 en 1600.

Van schaduw naar schijnwerpers: Leidse bronnen als venster op de rol van vrouwen in de boekgeschiedenis van de Nederlanden (ca. 1250–1600)
De rol van vrouwen in de boekcultuur van de middeleeuwse en vroegmoderne Nederlanden is tot op heden grotendeels gehuld in de schaduw van de geschiedenis. Desalniettemin getuigen honderden handschriften en drukken van hun actieve betrokkenheid bij de literaire en intellectuele cultuur in de late middeleeuwen en het begin van de vroegmoderne periode, zowel binnen religieuze gemeenschappen als in wereldlijke contexten. In het kader van het Tiele-fellowship 2026 bestudeert dit project circa negentig boeken uit de Universiteitsbibliotheek Leiden als venster op de vrouwelijke boekcultuur. De resultaten leveren een essentiële bijdrage aan de digitale, open access database Women and the Book in the Low Countries, die erop gericht is om deze lang vergeten vrouwen een structurele plaats te geven in het internationale boekhistorische onderzoek. Bovendien plaatst dit project door een lezing tijdens de Tiele-dag en een publicatie in een toonaangevend wetenschappelijk tijdschrift vele vrouwen die zo’n cruciale rol speelden in de premoderne boekgeschiedenis weer in de schijnwerpers.

Foto: © Thom Mertens

In mei zal een nieuwe oproep gedaan worden voor de Tiele-fellows 2027. Houd voor meer informatie hierover de website van de Tiele-Stichting in de gaten of volg de Tiele-Stichting op Facebook en LinkedIn.