Boeken, klimaat en duurzaamheid: Boeken natuurlijk!
Het Tiele symposium staat dit jaar in het teken van natuur en duurzaamheid. Klimaatveranderingen hebben grote invloed en zijn meer en meer merkbaar. We laten je kennismaken met allerlei invalshoeken. Van een onderzoek naar dit thema in de literatuur via jeugdboekenschrijvers, naar de maatregelen die bibliotheken kunnen nemen om de collecties goed te conserveren. Ook in Europees verband wordt er gewerkt aan maatregelen. Ter afsluiting is er een lezing over Jac P. Thijsse, die in Nederland de natuur centraal stelde door met populaire publicaties een ongekend groot publiek te bereiken.
Langs deze weg verdiepen we ons op 4 december weer in een bijzonder aspect van het boek. U bent van harte uitgenodigd.
Waar? Letterenhuis, Minderbroederstraat 22, Antwerpen
Wanneer? Vrijdag 4 december van 12.30-17.30
Aanmelden? Stuur een mailtje naar info@tiele-stichting.nl
Programma
12.30-13.00: Inloop met koffie/thee
13.00-13.15: Welkom en voordracht van Klimaatdichter Pieter van der Walle
13.15-13.45: Claudia Zelle, Klimaatfictie in het pyroceen, een Europees perspectief
‘De ijstijd heeft plaatsgemaakt voor een vuurtijd’, aldus de Amerikaanse milieuhistoricus Stephen J. Pyne, die hiermee ook het einde van het antropoceen, het tijdperk van de mens, lijkt in te luiden. Hoe verhouden literaire teksten, in de Nederlandstalige literatuur en daarbuiten, zich tot een wereld die in brand staat? Deze lezing onderzoekt de verbeelding van de klimaatcrisis vanuit Europees perspectief, en nodigt daarbij uit om via de literatuur voorbij-de-mens te denken.
Claudia Zeller is letterkundige en werkt als universitair docent (maître de conférences) bij de afdeling Nederlands aan de Universiteit van Lille (Frankrijk).
13.45-14.15: Thijs Goverde, Hoe vertellen we het de kinderen? De klimaat-kinderboeken van de Schrijvers voor Toekomst
Thijs Goverde, kinderboekenschrijver sinds 1998, tevens voedselbos-boer en ex-cabaretier, is voorzitter van de Stichting Schrijvers voor Toekomst. Dat is een club van kinder- en jeugdboekenauteurs die hun zorgen over het klimaat door laten klinken in hun werk.
Maar waarom zou je, eigenlijk? Wat is de meerwaarde van een bundel klimaatverhalen of een klimaatnovelle, welk doel bereik je daarmee? En… een boek is toch gemaakt van bomen, meneer? Is dat niet slecht voor het klimaat?
In de afgelopen jaren hebben de Schrijvers voor Toekomst op deze vragen, en nog meer, antwoorden kunnen formuleren. Thijs Goverde deelt ze graag met u.
14.15-14.45: Alexandra Noël en Lena Pinnel, Het klimaat verandert, onze zorg blijft: anticiperen om papieren erfgoed te beschermen
Alexandra Noël werkt sinds 2012 in de Erfgoedbibliotheek Hendrik Conscience, sinds 2018 als verantwoordelijke voor collectiebeheer en bruiklenen. Zij is musicologe van opleiding en werkte o.a. in de operahuizen van Bonn, Frankfurt, Keulen en Antwerpen, bij het Joseph-Haydn-Institut, KamerOpera Festival in Zwolle en museum Vleeshuis. In Wenen was zij dramaturge van Theater an der Wien en Neue Oper Wien. Bij Musikverein Wien deed zij wetenschappelijk onderzoek naar de verzameling van concertprogramma’s. Sinds 2024 is zij ook verantwoordelijk voor de operationele werking van de Erfgoedbibliotheek Hendrik Conscience.
Lena Pinnel werkt sinds 2023 in het Letterenhuis als depotbeheerder, waar ze instaat voor de bewaring van literaire archieven en andere erfgoedcollecties. Ze studeerde Kunstwetenschappen aan de Universiteit van Gent en Conservatie Restauratie aan de Universiteit van Antwerpen. Vanuit haar specialisatie als papierrestaurator legt ze de focus op preventieve conservatie, klimaatmonitoring en het optimaliseren van de bewaaromstandigheden in de depots van het Letterenhuis.
14.45-14.50 Tweede klimaatgedicht en afsluiting voor de pauze
14.50-15.20: Pauze met koffie/thee
15.20-15.50: Ingeborg Verheul, Samen sta je sterker, een retrospectieve blik op duurzame zorg voor ons papieren en digitale geheugen (1996-2026)
Ingeborg Verheul is adviseur duurzame toegankelijkheid bij de KB Nationale Bibliotheek. Zij is van huis uit Neerlandicus en boekhistoricus en zet zich in haar werkzame leven graag in voor het opzetten en bestendigen van samenwerking op het snijvlak van erfgoed en onderzoek.
15.50-16.20: Dik van der Meulen, Jac P. Thijsse als vader van het Nederlandse natuurboek
Dik van der Meulen schrijft over uiteenlopende onderwerpen. In 2002 promoveerde hij op een biografie van Eduard Douwes Dekker (Multatuli). Daarna publiceerde hij over Mexicaanse Maya’s, de natuurbescherming in Nederland, koning Willem III en de relatie tussen mensen en wolven. In 2025 verscheen zijn biografie van Jac. P. Thijsse. Op dit moment werkt hij aan een boek over het leven van prins Bernhard.
16.20-16.30: Derde klimaatgedicht en afsluiting
16.30-17.30: Borrel
Het letterenhuis is te bereiken:
Per openbaar vervoer: neem bij Antwerpen Centraal tram 11 richting Melkmarkt. Stap uit bij halte Wolmarkt. Vandaar is het 200 meter te voet.
Te voet: de wandeling vanaf Antwerpen Centraal is ca. 20-25 minuten.
Met de auto: parkeergarage Grote Markt. Vandaar is het 650 meter te voet. Parkeren aan de straat is vrijwel niet mogelijk.
